Od jakiegoś czasu miałam ochotę na wizytę w Mucha Muzeum w Pradze. Jednak od mojej ostatniej wizyty w tym mieście – w styczniu 2020 roku – nie było mi po drodze do stolicy Czech 🙂 Powiedziałam sobie, że przy kolejnej wizycie, obowiązkowo muszę odwiedzić Mucha Muzeum. Tak też się stało. Czy warto było?

To jedyne na świecie muzeum poświęcone życiu i twórczości światowej sławy czeskiego artysty art nouveau – Alfonsa Muchy – zostało otwarte w Pradze dla szerokiej publiczności 13 lutego 1998 roku. Na wystawie znajdują się plakaty z okresu paryskiego oraz szereg popularnych zleceń komercyjnych dla takich firm jak Moët & Chandon, Job Cigarettes i Lefèvre-Utile Biscuits. Alfons Mucha pozostaje jednym z najbardziej wpływowych artystów stylu art nouveau. Twórczości Alfonsa Muchy nie da się pomylić z nikim innym – jest oryginalna i jedyna w swoim rodzaju.

Kim był Anfons Mucha?

Alfons Maria Mucha (1860-1939) to jeden z najwybitniejszych artystów secesyjnych (fr. art nouveau) – znakomity ilustrator i malarz. Urodził się w miejscowości Ivančice (Morawy Południowe) w Czechosłowacji, gdzie spędził pierwsze lata swojego życia. Już od najmłodszych lat interesował się rysunkiem i malarstwem. W wieku 15 lat porzucił szkołę, aby zostać uczniem w zakładzie litograficznym w Brnie. Pracował tam przy tworzeniu plakatów i innych wydruków, a także pomocnikiem kamieniarza. Mucha czerpał z tej pracy wiele inspiracji i doświadczeń, które pomogły mu w rozwoju jego artystycznej kariery.

W wieku 20 lat rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. W 1887 roku przeniósł się do Paryża, gdzie rozpoczął studia na kierunku technik malarstwa, rysunku i kompozycji. W tym czasie Mucha pracował również jako ilustrator, rysownik i projektant. W 1894 roku otrzymał zlecenie od francuskiej aktorki Sary Bernhardt, by zaprojektował słynny plakat teatralny, który przyniósł mu międzynarodową sławę i określenie ikony secesji. Od tamtej pory, Mucha zaczął tworzyć plakaty, grafiki i ilustracje na zamówienie.

Alfons Mucha wierzył, że sztuka powinna mieć wpływ na społeczeństwo i zmieniać świat na lepsze. Dlatego starał się tworzyć dla wszystkich, a nie tylko dla wybranej elity. Z tego względu jego prace często miały charakter edukacyjny i propagowały wartości takie jak miłość, harmonia i równość. Przez niemal całe swoje życie mieszkał za granicą, ale zawsze związany był z ukochaną ojczyzną – Czechami – i twierdził, że to w czeskiej sztuce tkwią korzenie jego prac.

Styl i inspiracje artysty

Techniki stosowane przez Alfonsa Muchę były równie innowacyjne, co jego styl. Artysta często eksperymentował z różnymi elementami, łącząc tradycyjne malarstwo olejne z nowoczesnymi technikami litograficznymi. Takie połączenie pozwoliło mu osiągnąć unikalne efekty wizualne, które stały się znakiem rozpoznawczym jego twórczości.

Styl artysty, nazywany “le style Mucha”, charakteryzował się połączeniem naturalnych motywów z ornamentyką i kolorystyką, co tworzyło wrażenie harmonii i równowagi. Prace malarza wyróżnia bogactwo detali, precyzja i dbałość o każdy element kompozycji. W stylu Muchy często pojawiają się eleganckie linie, kobiece postacie z długimi falującymi włosami i zmysłowymi rysami twarzy.

Jednym z głównych źródeł inspiracji Muchy była natura. Artysta uwielbiał obserwować rośliny, zwierzęta i krajobrazy. Uwielbiał też sztukę japońską. Wiele z jego prac zawiera elementy tamtejszej estetyki, takie jak płaskie, zgeometryzowane formy i asymetryczne kompozycje. W swoich pracach często przedstawiał motywy związane z kulturą ludową i folklorem, kojarzącym się mu się z jego dzieciństwem na Morawach. Zafascynowany historią Słowian i tradycjami swojego kraju, bardzo często ukazywał ją również w dekoracjach wnętrz kościołów i innych budynkach publicznych. Ważnym elementem twórczości artysty była duchowość, którą czerpał z religii, filozofii i ezoteryki. Wiele z jego dzieł zawiera elementy symboliki i mistycyzmu, co nadaje im jeszcze głębszy wymiar i przesłanie.

Paleta kolorów stosowana przez Alfonsa Muchę jest także charakterystyczna. Artysta preferował stonowane, pastelowe odcienie, które znakomicie dopełniały się z delikatnymi liniami jego prac. Jednocześnie potrafił mistrzowsko operować złotem i innymi metalicznymi barwami, dodając swoim pracom blasku i wyrafinowania.

Najsłynniejsze dzieła Alfonsa Muchy

• „Zodiak” 1896 r.
  

To jeden z najpopularniejszych projektów Muchy. „Zodiak” został pierwotnie wykonany dla Champenoise jako kalendarz wewnętrzny na 1897 rok. Jednak redaktorowi naczelnemu „La Plume” tak się spodobał, że kupił prawa do dystrybucji jako kalendarza magazynu na ten sam rok. Plakat przedstawia 12 znaków zodiaku wokół pięknego profilu kobiety, ubranej w królewski strój, misternie wykonaną biżuterię oraz luksusowe nakrycie głowy. Jej ubranie i majestatyczne spojrzenie nadają jej wyglądu kapłanki tajemniczego kultu. Centralna postać oraz okrąg zodiaku są obramowane elementami dekoracyjnymi pochodzenia bizantyjskiego, maurytańskiego oraz scytyjskiego. Istnieje co najmniej dziewięć wersji „Zodiak”, w tym ta, która została wydrukowana bez żadnego towarzyszącego tekstu, aby służyć jako panel dekoracyjny.

• „Gismonda” 1894 r.

To plakat, który przyniósł sławę artyście. Historia jego powstania jest legendarna, ale wielu historyków sztuki spiera się o szczegóły. Historia wydarzyła się w Boże Narodzenie 1894 roku. Mucha robił przysługę przyjacielowi, poprawiając odbitki próbne w drukarni Lemerciera, gdy Sarah Bernhard zadzwoniła do drukarza z pilnym zamówieniem na nowy plakat dla Gismonda. Wszyscy artyści, którzy zwykle pracowali dla Lemerciera, byli na wakacjach, więc zwrócił się do Muchy. Nie można było zignorować zamówienia od „boskiej Sary” – słynnej na ówczesne czasy francuskiej aktorki. Plakat, który stworzył Mucha, był rewolucyjny w swoim gatunku. Długi, wąski kształt, delikatne pastelowe kolory i bezruch postaci uchwyconej w niemal naturalnej wielkości wywołały zachwyt, co było dość zaskakujące. Plakat stał się tak popularny wśród paryskiej publiczności, że niektórzy kolekcjonerzy prześcigiwali się, aby go zdobyć, a inni wycinali je nawet z billboardów nocą. Sarah Bernhardt była zachwycona plakatem i natychmiast zaproponowała Muchie sześcioletni kontrakt na stworzenie projektów scenografii i kostiumów oraz plakatów. W tym samym czasie artysta podpisał również ekskluzywny kontrakt z drukarnią Champenois na plakaty komercyjne i dekoracyjne.

• „Epopeja słowiańska” 1912-1930 r.
  

„Epopeja słowiańska” jest uważana za najbardziej ambitne i ważne dzieło Muchy, które zyskało uznanie zarówno w Czechach, jak i na całym świecie. Pomysł na „Epopeję słowiańską” narodził się trakcie pobytu w Ameryce, kiedy Mucha pracował na uniwersytetach w Nowym Jorku, Chicago i Filadelfii. Prace nad dziełem rozpoczęły się jednak dopiero po 1910 roku, kiedy artysta powrócił do Czech. „Epopeję słowiańską” – cykl 20 monumentalnych obrazów inspirowanych mitologią słowiańską i historią Czechów, Morawian i Ślązaków. Głównym założeniem artysty było pokazanie jedności Słowian, opowiedzenie o ważnych wydarzeniach ich historii i mitologii. W tym celu malarz wybrał ważne epizody historyczne, kulturowe, religijne i militarne, które miały miejsce w świecie słowiańskim, zaczynając od czasów pogańskich, a także dzieje historyczne z życia Czechów, Polaków, Ukraińców, Bułgarów ukazujące ich wspólne słowiańskie korzenie. Artysta po raz pierwszy zaprezentował te prace praskiej publiczności w Pałacu Targowym w Pradze jesienią 1928 r., z okazji obchodów dziesięciolecia odzyskania niepodległości państwa czechosłowackiego. Kolekcja dwudziestu płócien była tutaj wystawiona do końca 2016 roku, a w 2017 roku wystawa wyruszyła do japońskiego Tokio, gdzie w ciągu trzech miesięcy odwiedziło ją 650 tysięcy ludzi. Większość obrazów jest namalowana na wielkich płótnach o wymiarach 6×8 metrów. Niestety aktualnie „Epopeja słowiańska” nie znajduje się w kolekcji muzeum Alfonsa Muchy w Pradze, ale możemy podziwiać ją w pałacu Moravský Krumlov.

• „Księżniczka Hiacynta” 1911 r.

Plakat „Księżniczka Hiacynta” promuje balet pantomimiczny Ladislava Nováka i Oskara Nedbala, w którym główną rolę gra popularna aktorka Andula Sedláčková. Motyw hiacyntu powtarza się w całym projekcie – od haftowanych ubrań i spektakularnej srebrnej biżuterii po symboliczny krąg trzymany przez księżniczkę.

• „Monaco Monte-Carlo” 1897 r.

Mucha stworzył tutaj bardzo bogaty projekt. Nieśmiała dziewczyna, klęcząca i oczarowana spokojem zatoki Monte-Carlo, jest całkowicie otoczona wygiętymi łodygami bzów i hortensji. Ponieważ klientem była kolej – Chemin de Fer P.L.M. – prawdopodobnie projekt miał na celu reklamowanie podróży do Monte-Carlo.

Zwiedzanie Mucha Muzeum w Pradze

Muzeum nie jest duże. Tak naprawdę to tylko 3 sale, a podzielone zostały na sekcje:

• Sekcja 1: Panele dekoracyjne

Mucha oparł swoje pracę na obrazie, który nadawał się do aranżacji w cyklach zwykle zaczerpniętych ze świata fizycznego. Z tego powodu Mucha nadał swojemu pierwszemu zestawowi paneli dekoracyjnych, wykonanemu w 1896 r., tytuł „Cztery pory roku”. Kontynuował tę praktykę, tworząc szereg bardzo udanych paneli, które respektują czterokrotną lub dwukrotną wariację tematu, w tym „Cztery kwiaty” (1898) i „Cztery pory dnia” (1899), pochodzące z okresu, gdy styl Muchy był już  w pełni ukształtowany artystycznie, a malarz stał się bardzo popularny. Stylizowane połączenie roślinności i pięknych kobiet było wyrazem jego radosnej wizji życia, którą jego ówczesna publiczność bardzo ceniła. Z artystycznego punktu widzenia cykl „Cztery sztuki” (1898) można uznać za najważniejszy spośród tych cyklów, wykonany w kilku technikach i wyróżniający się zwłaszcza poetyckim charakterem projektów Muchy.

• Sekcja 2: Plakaty paryskie

Plakaty wykonane w Paryżu w latach 90. XIX wieku stanowią najbardziej znany na całym świecie segment twórczości Muchy. To dzięki nim udało mu się wypromować własną wersję nowego stylu dekoracyjnego. Główną grupę stanowią plakaty dla Sarah Bernhardt, która była słynną paryską aktorką. Pierwszy z nich, stworzony na przełomie 1894 i 1895 roku, przedstawiał Bernhardt w roli Gismondy. Zachowane projekty i odbitki próbne tego plakatu pokazują, poprzez jego stylistyczne i głównie kolorystyczne pojęcie, intensywne poszukiwania przez Muchę nowego wizerunku plakatu. Jego artystyczna rewolucja wniosła pewną nową elegancję do dotychczas bardzo kolorowego „salonu ulicznego”, zwiększając tym samym nowo odkryte znaczenie plakatu dla sztuki nowoczesnej. Plakaty Bernhardt zawierają jednak również dramatyczne tony (Médée, 1898). Zakres działalności projektowej Muchy był niezwykły, od subtelnych i stylistycznie wyrafinowanych plakatów dla środowiska artystycznego (Salon des Cent, 1896, 1897) po solidne projekty wielkoformatowe do celów komercyjnych (JOB, 1898, Cassan Fils, 1896). Wszystkie one ukazują niezwykłą pomysłowość Muchy i wyczucie wizualnie efektywnej formy.

• Sekcja 3: Plakaty reklamowe
  

Komercyjne prace Alfonsa Muchy były głównym punktem jego sławy, szczególnie jego plakaty produktów i marek w okresie Belle Époque. Przełom nastąpił w 1894 roku wraz z wyżej wymienionym plakatem „Gismonde” stworzonym dla aktorki Sarah Bernhardt, który doprowadził do zamówień od dużych firm, takich jak „Moët & Chandon”, „Job Cigarettes” i „Lefèvre-Utile Biscuits”. Najbardziej imponującym plakatem w tej sekcji jest zamówienie dla Nestlé – „A Tribute from Nestlé” (1897) – prezent dla królowej Wiktorii z okazji jej 60. rocznicy. Plakaty Muchy przedstawiały eleganckie, smukłe postacie kobiece otoczone motywami kwiatowymi i płynnymi liniami, uosabiając styl secesyjny. Jego projekty podnosiły jakość codziennych produktów i czyniły je synonimem piękna i luksusu. Dzięki litografii prace te były produkowane masowo, łącząc sztukę piękną z reklamą i kształtując współczesne trendy marketingowe.

• Sekcja 4: Plakaty czeskie

Po powrocie do ojczyzny w 1910 r. Alfonse Mucha powrócił do swojego długoletniego pragnienia, aby systematycznie i z determinacją zwracać się do swoich bliźnich i wyrażać ich potrzeby i ideały. Stopniowo pojawił się nowy zestaw plakatów, zupełnie odmienny pod względem projektu od plakatów paryskich. Dominowały dwa tematy: nowe podejście do folkloru, podkreślające kolorowe piękno morawskich strojów, delikatny wygląd młodych słowiańskich kobiet oraz temat wydarzeń sportowych i festiwali organizacji Sokol, która była symbolem czeskiej niepodległości narodowej od XIX wieku. Oprócz tego są też plakaty, które mocno potępiają ucisk Słowian (Loteria Związku Moraw Południowo-Zachodnich, 1912) i liryczne wspomnienia motywów paryskich (Princess Hiacinth, 1911). 

• Sekcja 5: Pamiątki

W ostatniej sali możemy podziwiać za gablotą innego typu sztukę Muchy. Artysta zaprojektował szereg znaczków, banknotów i innych symboli narodowych po odzyskaniu niepodległości Czechosłowacji po I wojnie światowej. Mucha jako dumny patriota, był głęboko oddany kulturowej i politycznej tożsamości swojej ojczyzny. Jego projekty znaczków pocztowych dla Czechosłowacji w 1918 r. były cennym wkładem w powstanie niepodległego państwa po upadku Austro-Węgier. Banknoty, na które Mucha otrzymał zlecenie w 1919 r., charakteryzowały się typowym dla Muchy stylem ozdobnych, płynnych linii i motywów przedstawiających tożsamość narodową. Inne eksponaty wystawione tutaj obejmują jego ilustrowaną Modlitwę Pańską (Le Pater), a także osobiste listy i pocztówki. W ostatnim pomieszczeniu znajduje się salka, w której wyświetlany jest krótki filmik dotyczący życia i twórczości Alfonsa Muchy.

Inne dziedziny twórczości Alfonsa Muchy

Alfons Mucha był artystą wszechstronnym, który zajmował się różnymi dziedzinami sztuki. Był i jest ceniony za swoją oryginalną koncepcję sztuki, ale także za innowacyjność w dziedzinie projektowania wnętrz i grafiki, a także za swoje zaangażowanie w ruch słowiański i budowanie narodowej tożsamości. Zajmował się także projektantem mebli, dekoracji wnętrz i kostiumów teatralnych. Jego projekty mebli charakteryzują się wyraźnym wpływem stylu secesyjnego, który charakteryzuje się wykorzystaniem naturalnych kształtów i form w projektowaniu. Wierzył, że sztuka powinna być integralną częścią życia oraz odzwierciedleniem jego piękna i wartości.

Jego kostiumy teatralne również charakteryzują się stylem secesyjnym, w którym wykorzystywał elementy dekoracyjne, naturalne formy i motywy kwiatowe. Najpopularniejsze to te stworzone do sztuki „Lorenzaccio”, „Zarathustra”, a także do baletu „Monna Vanna”.

Mucha interesował się również dekoracją wnętrz. Zaprojektował wiele witraży, zarówno dla kościołów, jak i dla prywatnych domów. Charakteryzowały się one przede wszystkim motywami roślinnymi, a ich jasne i intensywne kolory tworzyły piękne efekty świetlne. Projektował też tapety o bogatych wzorach, w których często także wykorzystywał kwiaty i geometrię.

Czy warto odwiedzić Mucha Muzeum w Pradze?

Ogólnie powiem, że warto. Jednak nie spodziewajcie się nie wiadomo czego. Jak wspomniałam wcześniej, muzeum jest małe. Dostępnych jest zaledwie kilka sal, ale w każdej z nich przestrzeń jest dobrze zaaranżowana. Mimo wszystko, w praskim muzeum znajduje się zdecydowana większość jego prac, a także te najważniejsze – poza „Epopeją słowiańską”. Jeśli jesteście fanami sztuki secesyjnej lub samego artysty, z pewnością wizyta w muzeum Was usatysfakcjonuje. Dużym plusem jest sklepik muzealny, który oferuje szeroki asortyment pamiątek z reprodukcjami prac Alfonsa Muchy. Znajdziemy w nim plakaty, notesy, kubki, koszulki czy zakładki do książek.

Informacje praktyczne

• Adres: Panská 7/890, Praga, Czechy
• Strona internetowa: Mucha Muzeum
• Godziny otwarcia: poniedziałek-niedziela, godz. 10:00 – 18:00
• Cennik biletów: 350 CZK (normalny), 280 CZK (ulgowy), 950 CZK (rodzinny)
• Tu można kupić bilety on-line.

Wszystkie zdjęcia umieszczone w tym poście są moją własnością, chyba że zaznaczono inaczej. Kopiowanie i używanie bez mojej zgody jest zabronione. Jeśli chcesz coś wykorzystać, zapytaj 🙂

Jeśli podobał Ci się mój wpis, albo czujesz się zainspirowana/y to zostaw komentarz lub lajka. Możesz także pomóc w rozwoju bloga niewielką wpłatą – symbolicznym kosztem kawy! To nie tylko wsparcie, ale i dodatkowa motywacja.
Z góry dzięki! 🙂