Tegoroczne lato spędziłam na uskutecznianiu mikropodróży, które zawsze odkładałam w czasie. No przecież wiadomo, że „pod latarnią najciemniej”, a miejsca, które mamy praktycznie na wyciągnięcie ręki odwiedzamy na samym końcu. Nieborów i tamtejszy pałac długo widniał na mojej bucket list, no i w końcu udało mi się tam dotrzeć. Cieszę się, że to zrobiłam i żałuję, że nie wcześniej. Ten niepozorny z zewnątrz pałac kryje w swoich wnętrzach prawdziwe skarby.

Krótko o historii Pałacu w Nieborowie

W 1694 roku wieś, w której znajdowała się pierwotna zabudowa pałacu, zakupił kardynał Michał Stefan Radziejowski. Był on jednym z najpotężniejszych ludzi w ówczesnej Rzeczypospolitej i jednym z najbogatszych mecenasów sztuki baroku. Nic więc dziwnego, że za jego czasu w Nieborowie pojawiła się przepiękna rezydencja utrzymana w tym właśnie stylu. Przez kolejne stulecie pałac często zmieniał właścicieli: byli nimi Aleksander Jakub Lubomirski – miecznik wielki koronny czy kuchmistrz wielki koronny i generał – Stanisław Łochocki. Od 1841 pałac przeszedł w ręce Michała Gedeona Radziwiłła. W połowie XIX w. zbiory uległy częściowemu rozproszeniu poprzez wyprzedaż, a także wskutek wyjazdu księcia Zygmunta Radziwiłła do Paryża. Dawną świetność nieborowskiego pałacu zaczął przywracać od 1879 kolejny z rodu Radziwiłłów –  ks. Michał Piotr Radziwiłł. W 1922 z inicjatywy księcia Janusza Radziwiłła pałac został powiększony o jedną kondygnację, według projektu Romualda Gutta. Podczas wspomnianej przebudowy pałac zelektryfikowano, zainstalowano łazienki i sanitariaty i w części pomieszczeń założono centralne ogrzewanie. 3 lutego 1945 roku pałac został znacjonalizowany w ramach reformy rolnej, a następnie przekazano go Muzeum Narodowemu jako jeden z warszawskich oddziałów.

W pałacu i oficynie utworzono dom pracy twórczej dla ludzi nauki i artystów, a reprezentacyjne sale pierwszego piętra udostępniono zwiedzającym. Obiekt należy do najlepiej zachowanych siedzib arystokratycznych w Polsce. W 1962 roku pałac wpisano do rejestru zabytków.

Architektura Pałacu w Nieborowie

Pałac w Nieborowie został zaprojektowany przez pochodzącego z Niderlandii, ale mieszkającego w Polsce Tylmana z Gameren. Budowla zachowała swój barokowy rys – dwie wieże z charakterystycznymi dla epoki hełmami oraz herbami właścicieli Nieborowa. Architektura fasad pałacu jest jednorodna, ale wnętrza zmieniano niejednokrotnie. W latach 60. XVII wieku Michał Kazimierz Ogiński zmienił styl pokoi na rokokowy. Na polecenie Michała Hieronima Radziwiłła  komnaty zyskały charakter klasycystyczny. Ostatni remont pałacu przypadł na okres międzywojenny i dokonał jej Janusz Radziwiłł.

Zwiedzanie pałacowych wnętrz

Książę Michał Hieronim Radziwiłł zgromadził tam bogatą kolekcję obrazów mistrzów europejskich – holenderskich, niemieckich, włoskich i hiszpańskich oraz portrety osobistości polskich i obcych, gabinet kilkunastu tysięcy rycin, księgozbiór unikatowych starodruków (od XVI w.), zespoły mebli polskich, angielskich i francuskich, zbiory sztuki zdobniczej – sreber, porcelany, szkieł i tkanin. Z kolei na polecenie Ogińskiego niektóre wnętrza zaprojektowano w stylu rokoko. Reprezentacyjna klatka schodowa wyłożona została kafelkami holenderskimi, a reprezentacyjne komnaty na pierwszym piętrze otrzymały wystrój rokokowy. Z kolei wystrój ten w Salonie Czerwonym, jednej z najbardziej reprezentacyjnych sal pałacu, z portretem Anny Orzelskiej pędzla Antoine’a Pesne’a zachował się do dzisiaj. Faktycznie, klatka schodowa i Salon Czerwony robią piorunujące wrażenie. To, co jeszcze przyciąga uwagę turystów, to pięknie zdobione piece kaflowe, które znajdują się niemal w każdym pomieszczeniu.

Na które sale warto najbardziej zwrócić uwagę?

• Sień i klatka schodowa

Na samym wejściu możemy podziwiać prawdziwy skarb czyli głowę starożytnej rzeźby „Niobe”, która stała się inspiracją do napisania poematu o takim samym tytule. Nie jest do końca wiadome, skąd pochodzi rzeźba. Wiadomo natomiast, że właściciele nieborowskiego pałacu otrzymali ją od carycy Katarzyny II. Klatka schodowa prowadząca na pierwsze piętro wyłożona jest dziesiątkami płytek ceramicznych w kolorze biało-niebieskim, które wyprodukowano w holenderskim mieście Delft. Na ścianach wyeksponowano kilka portretów właścicieli Nieborowa oraz władców Polski, w tym króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Klatka robi niesamowite wrażenie.

• Sala Biała

Kiedyś w tym miejscu mieściła się pałacowa kaplica, ale odbywały się też bale. Warto zwrócić uwagę na pochodzący z XVI wieku obraz Hansa Hoffmanna „Vir Dolorum”.

• Sypialnia Wojewody

Poza dobrze zachowanym łożem uwagę przyciąga portret Anieli Radziwiłłówny namalowany przez Elisabeth Vigée-Lebrun. Ta bardzo ciekawa artystka bywa nazywana „najwybitniejszą malarką XVIII wieku”. Specjalizowała się w portretach dobrze urodzonych kobiet (malowała m. in. Marię Antoninę), w Polsce przebywała po ucieczce z rewolucyjnej Francji.

• Biblioteka

To jedna z najwspanialszych sal nieborowskiej rezydencji, pierwotnie pełniła rolę galerii malarstwa. Zajmuje całą szerokość piętra, na jej ścianach widzimy portrety władców europejskich. Jednak najwspanialszymi okazami są cenne globusy z końca XVII w., wybitnego weneckiego kartografa Vincenza Coronellego, które należały niegdyś do samego Ludwika XVIII! A jak to się stało, że trafiły do Nieborowa? Zdetronizowany władca jadąc do Kurlandii, zadłużył się u wojewody, a gwarancją długu miały być te dwa olbrzymie dzieła kartograficzne, przedstawiające kulę ziemską oraz mapę nieba.

• Salon Czerwony

Pokój w stylu rokokowym przykuwa uwagę zwiedzających ciekawym doborem barw (czerwień i zieleń) oraz dużym portretem Anny Orzelskiej. Ta nieślubna córka króla Polski Augusta II była uważana za jedną z piękniejszych kobiet swoich czasów. Z drugiej strony okrzyknięto ją czołową skandalistką – Anna miała na swoim koncie rozwód, liczne romanse i skłonność do używek.

Pałacowe ogrody

Ogród barokowy w stylu francuskim (symetryczny i regularny) w Nieborowie zaprojektowany został pod koniec XVII w. prawdopodobnie przez Tylmana z Gameren i rozbudowany w 70. latach XVIII wieku. Przeważają w nim rodzime gatunki drzew, ale najbardziej okazałe są dwa platany posadzone ok. roku 1770. Zgodnie z założeniami francuskiej szkoły ogrodowej Le Notre’a, które upowszechniły się na ziemiach polskich w latach 1720-1760, ogród nieborowski posiada położone przed południową elewacją pałacu dywany kwiatowe i niskie labirynty bukszpanowe oraz szeroką aleję lipową z trawnikiem otoczonym  symetrycznie rozplanowanymi po obu jej bokach i uformowanymi ze strzyżonych szpalerów grabowo-lipowych. Zachodnią granicę ogrodu stanowi kanał w kształcie litery „L” o długości 330 m i 120 m.

Manufaktura Majoliki

Na terenie kompleksu pałacowego w Nieborowie od końca XIX wieku funkcjonuje Manufaktura Majoliki prowadzona dziś przez potomków jej założycieli. Produkuje się w niej naczynia serwisowe i kafle, kiedyś bogato zdobione motywami roślinnymi i pejzażami w technice majoliki, czyli malowane barwnym szkliwem. Dziś lokalni ceramicy kontynuują tę rzemieślniczą tradycję unowocześniając nieco charakter wyrobów. Historycznym formom nadają nową kolorystykę, tworząc nową wartość artystyczną przyjazną współczesnemu odbiorcy. W Manufakturze Majoliki czynna jest stała wystawa, na której można zobaczyć oryginalną ceramikę wytwarzaną na przełomie zeszłych wieków w nieborowskiej fabryce. Ekspozycja oddaje klimat epoki, w której chętnie otaczano się bogato zdobionymi przedmiotami wykonanymi ręcznie.

Pałac w kulturze popularnej

• W pałacu i na terenie ogrodów pałacowych nakręcono wiele filmów i seriali, takie jak „Akademia Pana Kleksa” (1984), „Pan Samochodzik i niesamowity dwór”, „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Plebania”, „Popioły”, „Ojciec Mateusz”, „Lalka” czy „Złoto dezerterów”.
• Pałac gościł wielu słynnych gości, m.in. Stanisława Augusta Poniatowskiego, Jana Piotra Norblina, rosyjskich carów, pruskich królów, artystów takich jak Gałczyński, Dunikowski czy Niemcewicz, a także amerykańskiego prezydenta Georga Busha.
• Konstanty Ildefons Gałczyński, jeden z gości obiektu,  zainspirowany jedną z tamtejszych rzeźb z czasów rzymskich napisał na jej temat poemat „Niobe”.

Park Romantyczny Arkadia

Niedaleko Nieborowa, bo niespełna 5 km od pałacu, znajduje się inna atrakcja, która jest silnie związana z tym miejscem. Chodzi oczywiście o Park Romantyczny w Arkadii, który uznawany jest za jedno z najładniejszych założeń ogrodowych w całej Europie. O Parku pisałam w poniższym poście 🙂

Park Romantyczny w Arkadii. Zaciszne miejsce, w którym można się zakochać

Informacje praktyczne

• Adres: Al. Lipowa 35, Nieborów
• Strona internetowa: Pałac w Nieborowie
• Godziny otwarcia: styczeń-marzec oraz październik-grudzień, godz. 10:00-15:00, kwiecień-wrzesień, godz. 10:00-17:00
• Cennik biletów: Pałac i ogród w Nieborowie ( ekspozycja I, II piętro), Manufaktura Majoliki i Ogród Romantyczny w Arkadii – 46 zł (normalny), 36 zł (ulgowy), 2 zł (dzieci i młodzież od 7 do 26 lat), posiadanie Karty dużej rodziny uprawnia do nabycia biletu w cenie 50 % ceny biletu normalnego.
• W razie trudnych warunków atmosferycznych Muzeum zastrzega sobie prawo do zamknięcia ogrodów (w Nieborowie i Arkadii) bez wcześniejszego informowania.

Za zaproszenie dziękuję:

współpraca barterowa

Wszystkie zdjęcia umieszczone w tym poście są moją własnością, chyba że zaznaczono inaczej. Kopiowanie i używanie bez mojej zgody jest zabronione. Jeśli chcesz coś wykorzystać, zapytaj 🙂

Jeśli podobał Ci się mój wpis, albo czujesz się zainspirowana/y to zostaw komentarz lub lajka. Możesz także pomóc w rozwoju bloga niewielką wpłatą – symbolicznym kosztem kawy! To nie tylko wsparcie, ale i dodatkowa motywacja.
Z góry dzięki! 🙂