Są takie miejsca na świecie, które chociaż raz w życiu trzeba zobaczyć. Klify Moheru się do takich miejsc zdecydowanie się zaliczają. Co prawda nie były one wysoko na mojej podróżniczej liście marzeń i nie mam pojęcia dlaczego. Teraz, kiedy już je zobaczyłam na własne oczy, twierdzę, że trzeba to miejsce wpisać na swoją top 10 bucket list. To jedne z najsłynniejszych klifów w Europie oraz jedna z najpiękniejszych atrakcji przyrodniczych Irlandii.
Klify Moheru (ang. Cliffs of Moher, irl. Aillte an Mhothair) znajdują się na zachodnim wybrzeżu Irlandii, w hrabstwie Clare, tuż nad Oceanem Atlantyckim. Należą do najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów tego kraju i są jednym z najważniejszych punktów na turystycznej trasie Wild Atlantic Way. Klify rozciągają się na długości około 8 kilometrów, a w najwyższym punkcie liczą około 214 m n.p.m. . Ich niemal pionowe ściany skalne kontrastują z zielonymi łąkami położonymi na szczycie oraz ciemnymi wodami Atlantyku u podnóża.
Krajobraz zmienia się w zależności od pogody. Przy bezchmurnym niebie widoczność obejmuje rozległe fragmenty zachodniego wybrzeża, a czasami również wyspy Aran i góry Connemary. Podczas sztormów klify nabierają surowego charakteru: fale uderzają o skały, wiatr niesie słoną mgłę, a nisko zawieszone chmury mogą częściowo zasłaniać horyzont. Znaczenie klifów nie ogranicza się jednak do ich walorów wizualnych. Są one ważnym elementem dziedzictwa geologicznego, siedliskiem ptaków morskich oraz jednym z symboli irlandzkiej przyrody.
Geologiczna (ale krótka) historia klifów sprzed milionów lat
Historia geologiczna klifów sięga około 320 milionów lat wstecz, do okresu karbonu. Obszar dzisiejszej Irlandii znajdował się wówczas w zupełnie innym środowisku niż obecnie. Znaczną część regionu zajmowały rozległe systemy rzeczne, delty i obszary przybrzeżne, na których gromadziły się osady. Piasek, muł i drobne cząstki mineralne osadzały się warstwami. Z biegiem czasu zostały przykryte kolejnymi osadami, uległy zagęszczeniu i scementowaniu, tworząc skały osadowe, przede wszystkim piaskowce i łupki mułowcowe. Charakterystyczne poziome warstwy widoczne na ścianach klifów są zapisem tych dawnych procesów. Różnice w twardości skał wpływają na tempo ich niszczenia przez morze i wiatr.
Współczesny wygląd klifów jest rezultatem długotrwałej erozji. Atlantyk nieustannie oddziałuje na podstawę skał, a fale i niesiony przez nie materiał stopniowo osłabiają ich strukturę. Deszcz, wiatr, zmiany temperatury oraz grawitacja również przyczyniają się do powstawania szczelin, obrywów i osuwisk. Co prawda klify są efektem procesów geologicznych trwających miliony lat, a ich kształt nadal ulega zmianom.
Skąd pochodzi nazwa Klify Moheru?
Nazwa klifów wiąże się z dawną irlandzką historią. Słowo „mothar” w języku irlandzkim oznacza ruiny fortu. Na południowym krańcu klifów, znajdowała się niegdyś konstrukcja obronna z epoki żelaza, datowana na I wiek p.n.e. Jej pozostałości nie przetrwały w pierwotnej formie. Na początku XIX wieku, w trakcie wojen napoleońskich, brytyjska armia zbudowała w pobliżu wieżę sygnalizacyjną, a w tym celu wykprzystano miejsce wcześniejszego fortu, a część jego materiału posłużyła do budowy nowej konstrukcji. Dawny fort nie zachował się do naszych czasów, ale jego nazwa zachowała się w odcinku tego wybrzeża. Nazwę „Cliffs of Moher” można więc dosłownie przetłumaczyć jako „Klify Ruin Fortu”.
Klify Moheru a irlandzka kultura i tożsamość
Klify Moheru zajmują szczególne miejsce w wyobrażeniu Irlandii jako kraju o wyjątkowym krajobrazie i bogatym dziedzictwie kulturowym. Nie są tylko jednym z najpopularniejszych turystycznych perełek tego kraju. Łączą geologiczną historię wybrzeża z lokalnym folklorem, językiem, muzyką i współczesną turystyką. Bliskość oceanu kształtowała lokalną gospodarkę, rybołówstwo, komunikację oraz relacje między społecznościami. Surowe warunki środowiskowe wpływały na rolnictwo i codzienne funkcjonowanie niewielkich osad.
Zielone wzgórza, skaliste wybrzeża, torfowiska, jeziora i rozległe przestrzenie nad Atlantykiem od dawna pojawiają się w irlandzkiej literaturze, poezji, muzyce oraz opowieściach ludowych.Ich monumentalne ściany, wystawione na działanie oceanu, mogą przywoływać skojarzenia z siłą natury, trwałością i niezależnością. Zmienna pogoda — od jasnego światła po gęstą mgłę i sztormowe fale — nadaje temu miejscu wyjątkowy charakter. Klify Moheru dobrze wpisują się w ten sposób postrzegania natury. Ich monumentalność może symbolizować trwałość, wolność, samotność, ale również siłę żywiołów i kruchość ludzkiego życia.
Zachodnia Irlandia jest jednym z regionów, w których szczególne znaczenie zachowały język irlandzki, tradycje gaelickie i lokalne opowieści. W irlandzkiej kulturze folklorystycznej góry, jeziora, źródła i nadmorskie formacje często stają się miejscami związanymi z postaciami nadprzyrodzonymi, bohaterami oraz wydarzeniami o symbolicznym znaczeniu. W okolicach Klifów Moheru funkcjonują opowieści łączące krajobraz z postaciami z irlandzkiej tradycji, między innymi z Cailleach — tajemniczą starą kobietą występującą w różnych przekazach mitologicznych. Jednak nie wszystkie podania o klifach mają potwierdzenie w dawnych źródłach. Ich znaczenie polega również na tym, że pokazują, w jaki sposób społeczności próbowały objaśniać otaczający je świat za pomocą wyobraźni i narracji. Folklor pozwala zatem spojrzeć na klify nie tylko jak na formację geologiczną, lecz także jak na przestrzeń kulturową, której znaczenie kształtowało się przez pokolenia.
Pryroda na granicy lądu oraz oceanu
Klify są nie tylko widowiskową formacją geologiczną, lecz również ważnym siedliskiem dzikich zwierząt. Skaliste półki, szczeliny i trudno dostępne ściany stanowią dogodne miejsca lęgowe dla wielu ptaków morskich. Obszar ten został objęty ochroną jako Special Protection Area (SPA), czyli obszar specjalnej ochrony ptaków w ramach europejskiego systemu ochrony przyrody. Znaczenie tego miejsca wynika między innymi z obecności dużych kolonii ptaków gniazdujących na skalnych półkach. Są to między innymi:
- maskonur atlantycki – charakterystyczny ptak z kolorowym dziobem, którego można wypatrywać szczególnie wiosną i na początku lata. Maskonury przybywają w rejon klifów wiosną, a ich okres lęgowy przypada na późną wiosnę i lato. Maj i czerwiec są wskazywane jako szczególnie dobry czas na ich obserwację. Nie oznacza to jednak, że każdy odwiedzający na pewno je zobaczy (ja miałam farta, bo je z daleka widziałam :);
- nurzyk zwyczajny – ptak morski tworzący liczne kolonie na skalnych półkach;
- alka zwyczajna – podobna z wyglądu do nurzyka, lecz mająca bardziej masywny dziób;
- fulmar zwyczajny – ptak przypominający mewę, spokrewniony z albatrosami;
- mewa trójpalczasta – gatunek związany z klifowymi koloniami lęgowymi.
Tamtejsza roślinność również jest przystosowana do trudnych warunków. Silny wiatr, słona woda i płytkie gleby ograniczają wzrost wielu gatunków. Mimo to można spotkać trawy, mchy, porosty i rośliny charakterystyczne dla siedlisk nadmorskich, między innymi lepnicę nadmorską i zawciąg nadmorski. Ta różnorodność sprawia, że klify stanowią interesujący temat nie tylko dla geografów i geologów, ale również dla biologów, ornitologów i osób zajmujących się ochroną środowiska.
Odpowiedzialne zwiedzanie Klifów Moheru
Teren zwiedzania Klifów Moheru obejmuje przede wszystkim teren wokół oficjalnego centrum dla odwiedzających, główne punkty widokowe, okolice wieży O’Brien’s Tower oraz fragmenty ścieżek biegnących wzdłuż wybrzeża. Klify rozciągają się na około 8 km, ale nie oznacza to, że cały ten odcinek jest dostępny dla zwiedzających.
Obszar turystyczny obejmuje zorganizowany kompleks dla odwiedzających oraz fragmenty wybrzeża udostępnione do podziwiania krajobrazu Atlantyku. Głównym punktem wejścia jest Cliffs of Moher Visitor Experience, w którym znajdują się wystawy poświęcone geologii, przyrodzie i historii regionu, a także zaplecze gastronomiczne, informacyjne i sklepy z pamiątkami. W bezpośrednim sąsiedztwie centrum wyznaczono utwardzone ścieżki i platformy widokowe. Umożliwiają one obserwowanie wysokich ścian skalnych, fal oceanu oraz ptaków zamieszkujących nadmorskie siedliska. Jednym z najważniejszych punktów jest O’Brien’s Tower, kamienna wieża z 1835 roku, stanowiąca charakterystyczny element krajobrazu.
Poza głównym kompleksem rozciągają się dalsze odcinki wybrzeża, w tym okolice Hag’s Head na południu oraz trasy prowadzące w kierunku miejscowości Doolin na północy. Historycznie szlaki te tworzyły dłuższą trasę spacerową wzdłuż klifów, jednak ich dostępność może być ograniczana ze względów bezpieczeństwa. Nie każdy fragment wybrzeża można zwiedzać, a aktualne zamknięcia tras mają szczególne znaczenie w przypadku stromych zboczy narażonych na erozję. Dla osób odwiedzających Klify Moheru po raz pierwszy podstawowa trasa wokół centrum i platform widokowych pozwala poznać najważniejsze walory krajobrazowe bez konieczności podejmowania długiej wędrówki. Rozszerzenie wycieczki o dalsze odcinki wybrzeża wymaga natomiast wcześniejszego sprawdzenia dostępności szlaków, warunków pogodowych i zasad bezpieczeństwa.
Odpowiedzialne zwiedzanie ma znaczenie zarówno dla ochrony przyrody, jak i bezpieczeństwa wszystkich odwiedzających. Na stromych klifach nawet pozornie niewielkie zbliżenie się do krawędzi może być niebezpieczne. Najważniejsze zasady, o których trzeba pamiętać:
- pozostawanie na wyznaczonych ścieżkach;
- respektowanie barierek i zamkniętych tras;
- niepodchodzenie do krawędzi w celu wykonania zdjęcia;
- uzakaz płoszenia ptaków, szczególnie w okresie lęgowym;
- zabieranie zesobą odpadów i niepozostawianie śladów wizyty w środowisku.
Rejs statkiem wzdłuż skalnych ścian
Wisienką na torcie był rejs statkiem wsdłóż majestatycznych klifów. Rejs u podnóża Klifów Moheru to idealny sposób na zobaczenie ich z zupełnie innej perspektywy. Z pokładu statku można dostrzec ogrom skalnych ścian wznoszących się nawet na 214 metrów nad Atlantykiem, obserwować ptaki morskie i zobaczyć formacje skalne niedostępne podczas zwykłego spaceru po szczycie klifów.
Pogoda tego dnia była idealna, no nie wiało bardzo, przez co nie kołysało łodzią, a słońce pozwalało cieszyć się niesamowitym widokiem klifów. Sam rejs trwał około godziny i było to bardzo przyjemne doświadczenie. Załoga opowiada o geologii, historii i przyrody wybrzeża oraz o tym, co aktualnie mijamy.
Co można zobaczyć podczas rejsu?
- gigantyczne ściany klifów- poziomu oceanu można lepiej ocenić ich wysokość i pionową strukturę. Warstwy skał, które z góry wydają się cienkimi liniami, z pokładu statku tworzą imponującą ścianę;
- Branaunmore (samotna skała morska) – około 67-metrowy skalny filar oddzielony od głównego klifu przez erozję. Na jego półkach gniazdują ptaki morskie, szczególnie aktywne w sezonie lęgowym;
- morskie jaskinie i szczeliny – u podstawy skał można dostrzec ciemne wnęki i szczeliny wyrzeźbione przez wodę. Co ciekawe,w jednej z tutejszych jaskiń kręcono scenę z filmu „Harry Potter i Książę Półkrwi”;
- ptaki i dzikie zwierzęta – można wypatrywać maskonurów, nurzyków, alk, fok, a czasem delfinów lub innych dużych zwierząt morskich, jak się ma farta. Ja go niestety nie miałam, bo żaden delfin się nie przewinął, jedynie ptaki i to z daleka.
Czy warto?
Odpowedź na to pytanie jest tylko jedna – TAK! Jeśli planujecie podróż do Irlandii, koniecznie uwzględnijcie Klify Moheru w Waszym planie. Klify Moheru są czymś więcej niż atrakcją turystyczną. Łączą w sobie historię geologiczną Ziemi, bogactwo przyrody, irlandzki folklor i dziedzictwo lokalnych społeczności. Ich wyjątkowość polega na tym, że pozostają jednocześnie świadectwem odległej przeszłości i krajobrazem, który nieustannie się zmienia. A to, że się zmienia, kiedyś może ich zabraknąć, więc tym bardziej trzeba tam jechać. To jedno z tych miejsc, w których można naprawdę poczuć potęgę natury i zobaczyć zupełnie inne oblicze Irlandii.
Wszystkie zdjęcia umieszczone w tym poście są moją własnością, chyba że zaznaczono inaczej. Kopiowanie i używanie bez mojej zgody jest zabronione.