Polska jest piękna! · W podróży · Zamki i pałace · Łódzkie

Pałac Herbsta w Łodzi. Jak mieszkała łódzka elita z XIX i XX wieku?

Pałac Herbsta to miejsce nierozerwalnie związane z losami rodziny Herbstów i Scheiblerów, zaliczanych do najbogatszych i najbardziej wpływowych rodzin przemysłowców nie tylko w Łodzi, lecz także na całych ziemiach polskich w drugiej połowie XIX wieku. Historia tego miejsca łączy się także z dziejami Księżego Młyna, czyli dawnej osady przemysłowej znajdującej się nieopodal pałacu. Tereny te były obszarem, na którym powstało potężne przedsiębiorstwo włókiennicze Scheiblerów i miało ono fundamentalne znaczenie dla rozwoju przemysłu włókienniczego w Łodzi i okolicach. Obecnie prezentowana jest tam wystawa poświęcona rodzinie Herbstów oraz kolekcja sztuki polskiej.

O historii tego budynku

Pierwszymi mieszkańcami pałacu byli Matylda (1856-1939) i Edward (1844-1921) Herbstowie, którzy zamieszkali tu po ślubie w roku 1875. Matylda była najstarszą córką Anny i Karola Wilhelma Scheiblerów. Natomiast Edward Herbst ukończył studia w Szkole Handlowej w Warszawie, a od roku 1869 pracował w zakładach włókienniczych należących do Scheiblera. Małżeństwo wychowało trzech synów oraz córkę. Po tym jak Edward i Matylda przenieśli się na stałe do Sopotu, w pałacu zamieszkał Leon Juliusz (1880-1942) z poślubioną w 1918 roku Aleksandrą Potschtar. Leon i Aleksandra mieszkali w pałacu do roku 1942, w którym wyjechali do Wiednia. Leon zmarł – bezpotomnie – w Wiedniu 16 stycznia 1942 roku. W tym samym roku Aleksandra opuściła Łódź. Zmarła w Berlinie w roku 1971.

Po roku 1945 rezydencja Herbstów pełniła między innymi funkcje ośrodka szkolenia pracowników pomocy społecznej, domu dziennego pobytu dla nerwowo chorych, była siedzibą zakładu biologii PAN, Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, spółdzielni inwalidów, a nawet Pracowni Konserwacji Zabytków. W 1976 roku rezydencję przejęło Muzeum Sztuki. Wszystkie zabudowania wymagały wtedy kapitalnego remontu ponieważ skutkiem niewłaściwego użytkowania była daleko posunięta dewastacja, a nawet wyburzenie kilku budynków (ogród zimowy wraz z łącznikiem).

Zwiedzanie pałacu

  • Salon Lustrzany

Bez wątpienia to najbardziej reprezentacyjne i najpiękniejsze pomieszczenie w całym pałacu. Nie tylko dlatego, że jest w różowej tonacji 🙂 Salon ten wyróżnia się bogatym wystrojem utrzymanym w stylu neorokokowym. Elementami zachowanymi z oryginalnego wystroju są m.in. boazerie, bogato rzeźbione i złocone ramy luster, dekoracje umieszczone nad drzwiami z alegorycznymi przedstawieniami pór roku. Sufit dekorowany sztukateriami i malowanymi na płótnie obrazami. Z pierwotnego wyposażenia salonu pozostały również ceramiczne piece oraz żyrandol z brązu. Salon został wyposażony dziewiętnastowiecznymi meblami. Szczególną uwagę zwraca stolik z porcelanowymi miniaturami z wytwórni wiedeńskiej.

  • Salon Orientalny

Wnętrze to zostało przeznaczone na salon orientalny, czyli miejsce gdzie pan lub pani domu mogli zaprezentować swą kolekcję pochodzącą z Dalekiego Wschodu. W drugiej połowie XIX wieku wzrosło zainteresowanie Orientem oraz jego sztuką i kuturą. W salonie widać XIX-wieczne meble pochodzące z Chin oraz europejskie imitujące wyroby orientalne. Po lewej stronie widzimy drzeworyt autorstwa Katsushiki Hokusale – jednego z najwybitniejszych japońskich malarzy i drzeworytników. Pod oknem natomiast możemy zaobserwować fajansową figurkę bogini łaski pochodzącą z Japonii.

  • Salon Środkowy

Jest to kolejny z salonów reprezentacyjnych. Utrzymany w stylu neorokokowym. Z orginalnej dekoracji zachowały się: sztukatorska dekoracja sufitu, boazeria i obudowa arkady z wbudowanymi lustrami. Salon został umeblowany dziewietnastowiecznymi sprzętami. To, co przykuwa wzrok to pianino firmy Pleyel, a nad nim „Portret młodej kobiety” autorstwa Leona Wyczółkowskiego.

  • Jadalnia

Ściany jadalni wylozono dębową boazerią. Zgodnie z funkcją pomieszczenia najważniejszym meblem jest tutaj stół. Na stole jest serwis porcelanowy Flora Danica dekorowany motywami roślinnymi. W jadalni znaduje się także kredens oraz serwantka, które służyły do przechowywania zastawy stołowej i szafka na sztućce.

  • Pokój Panieński

Pokój ten związany jest z postacią Anny Marii, której fotografia została umieszczona na ścianie przywejściu. Obok pieca znajduje się metalowe łóżko i kąt toaletowy z marmurową umywalnią i lustrem. Umeblowania pokoju dopełnia secesyjny komplet mebli do salonu: stół, kanapa, fotele i krzesła.

  • Pokój starszej pani

Pokój ten umeblowano dziewietnastowiecznymi sprzętami. Oprócz niezbędnych mebli jak łóżko i komoda, znalazły się tu także toaletka oraz kanapa i fotele ustawione wokół owalnego stolu w stylu Ludwika Filipa. Przy jednym z foteli stoi przybornik do szycia. Ciekawym obiektem jest widoczna nad komodą fotografia przedwczesnie zmarłej córki Matyldy i Edwarda Herbstów, Anny Marii.

  • Biblioteka

Wyposażenie biblioteki stanowi komplet eklektycznych mebli bogato dekorowanych. Oprócz biurka i szafki bibliotecznej w jego skład wchodzą zegar szafkowy i stół. Na biurku znajduje się maszyna do pisania firmy Mercedes. Natomiast na szafie stoi zestaw dekoracyjnych waz z wytwórni w Delfcie.

  • Sypialnia pani

Centralne miejsce w sypialni zajmuje łóżko, a jego zaplecki pokryte są tkaniną z haftem. Niezbędnym meblem w sypialni była toaleta z lustrem. Na jej blacie znajdują się oprawiona w srebro szczotka, podręczne lusterko i flakony na perfumy. Przy wejściu stoi komoda z drugiej połowy XIX w. w stylu Ludwika XV.

  • Buduar

Pomieszczenie służyło pani domu do dziennego odpoczynku. Pokój umeblowano dziewiętnastowiecznymi sprzętami. Znalazły się tu m.in. wygodne meble do siedzenia, serwantka oraz neorokokowe biurku. Na nim z  kolei znajdziemy m.in. secesyjna lampa naftowa z majolikowym zbiornikiem i przybornik do pisania. Wśród obrazów zdobiących wnętrze jest m.in. Krajobraz włoski z cyprysami Aleksandra Gierymskiego.

  • Sypialnia Pana

Z buduarem sasiaduje sypialnia pana domu. Na jej podstawowe umieblowanie składaja się: łóżko w kształcie gondoli (XIX w.), jednodrzwiowa szafa ubraniowa w stylu empire oraz komplet mebli do siedzenia i stół – także w stylu empire.

  • Salon rodzinny

Pokój ten był miejscem rodzinnych spotkań przy lekturze lub współnym muzykowaniu. W wyposażeniu pokoju dostrzeżemy m.in. komplet mebli w stylu empire, komoda i fortepian warszawskiej firmy Antoniego Kralla i Józefa Seidlera. Na fortepianie fotografie Matyldy i Edwarda oraz Aleksandy i Leona Herbstów.

  • Pokoj gościnny

Wyposażenie pokoju gościnnego stanowi secesyjny komplet mebli do sypialni: łózka, szafki nocne i umywalnie wykonane w fabryce mebli. Na umywalni widzimy fajansowy komplet toaletowy i przybornik do golenia. Pod ścianą jest kanapa i fotele okryte oryginalna tkaniną ze wzorem liści kasztanowca. Obok szafy umieszczone zostały akcesoria podróżne: kuper, walizki i pudła na kapelusze. Na ścianach wiszą m.in. szieła W parku Józefa Mehoffera czy Widok z oka Edwarda Okunia.

  • Garderoba i łazienka

W garderobie uwagę zwracają szafa ubraniowa i komoda, która służyła do przechowywania bielizny. Na komodzie znajduje się secesyjne lustro z warszawskiej Fabryki Wyrobów Platerowych i Brązowych Braci Hennenberg. Na niewielkim stoliku leży para damskich rękawiczek wraz ze specjalnym etui i szczypcami. Obok szafy stojak z parasolkami. Z pierwotnego wystroju łazienki zachowały się białe kafle zwieńczone dekoracyjnym fryzem przedstawiającym jezioro z ptakami. Wszystkie sprzęty stanowiące wyposażenie łazienki powstały na pocz. XX wieku.

  • Gabinet

Wyposażenie gabinetu stanowią dziewietnastowieczne meble: neobarokowe szafy biblioteczne, pokryte skórą fotele oraz neorenesansowe biurko z gotelem. Pod oknem, na klumnie marmurowe popiersie Karola Wilhelma Scheiblera – ojca Matyldy – wykonane w 1881 roku. Na scianach wisza fotografie Wdwarda i Matyldy Herbstów oraz jednego z ich synów – Leona. Na podłodze kobierzec wschodni z pocz. XX wieku.

  • Klatka schodowa

Ogród przypałacowy

Chociaż odwiedziłam Pałac w drugiej połowie listopada, a więc ogród nie zaprezentował całej swojej okazałości, to i tak zrobił wrażenie. Ja tu musi być pięknie wiosną albo wczesną jesienią! Można sobie pospacerować w alejkach i zgubić się niczym w labiryncie albo przycupnąc na jednej z tamtejszych ławeczek i rozkoszować się pięknem ogrodu.

Galeria Sztuki Dawnej

Nieopodal głównego budynku zjaduje się kolejna perełka: Galeria Sztuki Dawnej. Celem jej utworzenia było zorganizowanie przestrzeni ekspozycyjnej dla historycznej kolekcji malarstwa europejskiego oraz zbioru dzieł renomowanych malarzy polskich końca XIX i początku XX stulecia. Nie powiem, bo jest tam co podziwiać. W kolekcji Muzeum znajduje się szereg wybitnych dzieł malarzy polskich, w tym kilka obrazów zaliczanych do arcydzieł malarstwa polskiego, np. „Portret matki” artysty Henryka Rodakowskiego, „Napoleon na koniu” Piotra Michałowskiego, „Śpiący Mietek” Stanisława Wyspiańskiego, a także jeden z najwcześniejszych obrazów historycznych Jana Matejki „Sobieski w Częstochowie”. Kolekcja stanowi reprezentatywny przekrój malarstwa polskiego od epoki sarmackiej (portret sarmacki XVII-XVIII w.) i stanisławowskiej (dzieła Marcella Bacciarellego, Jana Piotra Norblina), poprzez główne nurty sztuki XIX w. (m.in. obrazy Wojciecha Gersona, Witolda Pruszkowskiego, Józefa Chełmońskiego, Aleksandra Gierymskiego, Leona Wyczółkowskiego), po epokę Młodej Polski (m.in. obrazy Olgi Boznańskiej, Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Mehoffera, Jacka Malczewskiego, a także rzeźba Ksawerego Dunikowskiego). Cenną częścią zbioru są obrazy tzw. polskich monachijczyków, m.in. m.in. Maksymiliana Gierymskiego, Józefa Brandta, Alfreda Wierusza-Kowalskiego i Jana Rosena. Kolekcja zawiera także dzieła twórców XIX – początku XX w. związanych z kształtowaniem się środowiska artystycznego wielkoprzemysłowej Łodzi, w tym artystów żydowskich (np. obrazy Leona i Samuela Hirszenbergów, Maurycego Trębacza, Leopolda Pilichowskiego, rzeźby Henryka Glicensteina).

Informacje praktyczne

  • Adres: ul. Przędzalniana 72, Łódź
  • Strona internetowa: Pałac Herbsta
  • Godziny otwarcia: poniedziałek: nieczynne; wtorek-niedziela, godz. 11:00-17:00; czwartek, godz. 12:00-19:00
  • Cennik biletów: Wystawa Stała 20 zł (normalny), 10 zł (ulgowy, rodzinny); Galeria Sztuki Dawnej 15 zł (normalny), 10 zł (ulgowy, rodzinny); wstęp do ogrodu 3 zł. Więcej informacji na stronie internetowej.
  • W piątki wstęp do Muzeum jest bezpłatny.

Za zaproszenie dziękuję:

współpraca barterowa

Wszystkie zdjęcia umieszczone w tym poście są moją własnością, chyba że zaznaczyłam inaczej. Kopiowanie i używanie bez mojej zgody jest zabronione. Jeśli chcesz coś wykorzystać, zapytaj 🙂

Jeśli podobał Ci się mój wpis, albo czujesz się zainspirowana/y to zostaw komentarz lub lajka. Możesz także pomóc w rozwoju bloga niewielką wpłatą – symbolicznym kosztem kawy! To nie tylko wsparcie, ale i dodatkowa motywacja.

Dodaj komentarz